Wkrótce do Sejmu ma trafić projekt ustawy o chowaniu zmarłych. Dopiero wówczas poznamy szczegóły zapisu, na razie wiemy - ogólnie - jakie kwestie mają ulec zmianie. Zebraliśmy wszystkie informacje, które są na ten temat obecnie dostępne.

Jak informuje Wojciech Labuda, który jest pełnomocnikiem premiera ds. ochrony miejsc pamięci, dotychczasowe przepisy pochodzą z 1959 roku. Choćby z tego powodu wymagają doprecyzowania, i dostosowania do obecnej rzeczywistości prawno-organizacyjnej. Nowa ustawa ma zacząć obowiązywać w marcu 2023 roku.

Cyfrowa rewolucja na cmentarzach

Rządzący zapewniają, że nie chcą robić rewolucji obyczajowej, a jedyną rewolucją będzie cyfryzacja. Wojciech Labuda w rozmowie z Polską Agencją Prasową tłumaczył, że w projekcie znalazł się zapis o tym, że wszystkie czynności związane z pochówkiem będą odbywać się właśnie w ten sposób, czyli: cyfrowo.

Chcemy, żeby w momencie wejścia w życie ustawy sto procent zgonów było rejestrowanych elektronicznie. Wszyscy wiedzą, że jest to daleko idące uproszczenie, nie tylko dla obywateli i firm, ale też dla państwa, szczególnie w sytuacjach kryzysowych, takich jak epidemia.

- powiedział Wojciech Labuda. Zdaniem ustawodawcy obecnie funkcjonujące przepisy sprawiają, że czas przetwarzania danych o przyczynach zgonów w Polsce jest zbyt długi. Wynika to m.in. ze sposobu zbierania informacji w formie papierowych kart zgonu.

Ponadto, jest bardzo duży problemy ze znalezieniem osoby odpowiedzialnej za stwierdzenie zgonu w przypadku zgonów poza szpitalem, a procedury związane z pochówkiem i rejestracją zgonów są obciążające dla obywateli, lekarzy i administracji. Dzieje się tak przede wszystkim z uwagi na sposób przekazywania danych w formie papierowej i brak optymalnego wykorzystania państwowych danych.

Problemem jest również brak precyzyjnych regulacji dotyczących:

rezerwacji miejsca pochówku,
prawa do grobu,
prawa do organizacji pochówku,
likwidacji cmentarza,
likwidacji grobu.

Przepisy nie regulują również pochówków poza terenem cmentarzy. Wszystkie te kwestie mają ulec poprawie.

Elektroniczne księgi i nowy regulamin cmentarzy

Projekt ma na celu uregulować sferę tzw. prawa pośmiertnego, obejmującego zagadnienia takie, jak stwierdzanie, dokumentowanie i rejestracja zgonów, chowanie zmarłych, prawo do grobu, funkcjonowanie cmentarzy i tzw. branży firm pogrzebowych. Jednym z celów ustawy jest wprowadzenie takich regulacji, które umożliwią organom państwowym uzyskanie pełnej i wiarygodnej informacji na temat przyczyn zgonów – także w sposób zdecydowanie szybszy niż obecnie i przy optymalnym wykorzystaniu istniejących państwowych zasobów informacji.

Procedury administracyjne związane z pochówkiem mają stać się zdecydowanie mniej uciążliwe dla obywateli, m.in. dzięki elektronizacji procedur związanych z dokumentowaniem zgonów, a także dzięki internetowej rejestracji grobów, przez co członkowie rodziny zmarłego nie będą mieli problemu ze znalezieniem miejsca jego pochówku.

Likwidacja grobów na nowych zasadach

Zmianie mają ulec również przepisy dotyczące likwidacji grobów. Ustawodawcy chcą, aby zarządca cmentarza mógł usunąć zniszczony nagrobek, jeśli okaże się, że zagraża on bezpieczeństwu. Właściciel nekropolii będzie wówczas zobowiązany do zabezpieczenia takiego miejsca i wezwania osób, którym przysługuje prawo do grobu do dokonania naprawy lub rozbiórki. W przypadku zignorowania informacji, właściciel cmentarza będzie mógł dokonać naprawy, częściowej lub całkowitej rozbiórki nagrobka, grobowca lub bez zgody fundatora grobu lub podmiotu dysponującego prawem do grobu.

Projekt wprowadza również możliwość likwidacji grobów murowanych. Będzie to można zrobić po 20 latach od ostatniego pochówku w takim grobie. Informacja o takim działaniu będzie musiała się znaleźć w cmentarnych księgach, a także na samym grobie. Jego właściciel będzie mieć rok na odwołanie się od tej decyzji i zablokowanie jej.

Nowa ustawa: pochówek również poza cmentarzem

Choć nie są znane jeszcze dokładne szczegóły, wiadomo, że wśród proponowanych zmian znalazły się również takie zapisy jak:

wprowadzenie instytucji koronera (w krajach anglosaskich to urzędnik prowadzący śledztwa w sprawach nagłych, niespodziewanych zgonów),
możliwości dokonywania pochówków poza cmentarzami, zasad postępowania na cmentarzach i w krematoriach, a także pogrzebów na morzu,
uregulowanie zasad międzynarodowego przewozu zwłok,
uregulowanie zasad zakładania, rozszerzania, utrzymywania i likwidacji cmentarzy,
umożliwienie zakładania cmentarzy poza terenem danej gminy,
określenie minimalnych wymogów w zakresie wyposażenia cmentarza,
modyfikacja zasad związanych z odległościami cmentarzy od zabudowy,
wprowadzenie spójnych systemowo przepisów związanych z grobami weteranów walk o wolność i niepodległość Polski,
wprowadzenie możliwości objęcia ochroną grobów osób zasłużonych dla Rzeczypospolitej Polskiej, niebędących grobami wojennymi czy grobami weteranów walk o wolność i niepodległość Polski,
wprowadzenie działalności regulowanej w odniesieniu do branży pogrzebowej, w tym wprowadzenie rejestru przedsiębiorców i zakazu prowadzenia działalności dla przedsiębiorców niezarejestrowanych.

Zdecydowanie największe zainteresowanie mogą wywołać przepisy regulujące pochówki poza cmentarzami oraz zasad postępowania w krematoriach. Pozostałe będą istotne przede wszystkich dla instytucji i pracowników branży pogrzebowej.

Przewidywany czas wejścia w życie proponowanych przepisów to 1 marca 2023 roku. Obecnie jest są one na etapie konsultacji i uzgodnień, dlatego termin ten może ulec zmianom.

Branża Pogrzebowa (1)

Po wielu latach nadchodzi nowelizacja ustawy o cmentarzach